Kışlık hazırlıklar listesi: salça, tarhana, erişte, turşu ve reçel takvimi

Kışlık hazırlıklar, yazın ve sonbaharın bol ve ucuz ürününü kışa saklamanın adı. Domates salçası, biber salçası, tarhana, erişte, turşu, reçel, kurutmalık sebzeler ve dondurucuya giren bezelyeler bunun parçası. Her evin listesi biraz farklıdır ama hepsinin ortak noktası zamanlamadır: domates en tatlı ve en ucuz olduğunda salça, lahana çıktığında turşu yapılır.

Bu yazıda kış hazırlıklarını ay ay sıraladık, her biri için kısa notlar ve güvenli saklama kurallarını ekledik. Bir de çoğu ailenin derdine çözüm önerdik: kışlık tarifler genellikle annenin ya da anneannenin aklında ya da sararmış bir defterde durur. Bu tarifleri ChefBook’ta telefonunuza fotoğraftan aktarıp bir “Kışlık” tarif defterinde toplayabilirsiniz. ChefBook’u ücretsiz indirin.

Kışlık hazırlıklar takvimi

Takvim bölgeye göre değişir: Ege’de salça daha erken başlar, İç Anadolu’da tarhana ve erişte daha belirgin bir gelenektir.

Kışlık hazırlıklar listesi: tek tek

Salça

Domates ya da kırmızı biber yıkanır, çekirdeği ve sapı ayıklanıp çekilir. Ya tencerede koyulaştırılır ya da tepsilerde güneşte kurutulur. Güneşte kuruturken tepsinin üstünü tülbentle örtün ve her gün karıştırın. Kavanoza koyduktan sonra üstüne ince bir kat zeytinyağı gezdirin. Açılan kavanozu buzdolabında saklayın ve temiz kaşık kullanın.

Tarhana

Domates, biber, soğan ve yoğurtla yoğrulan hamur birkaç gün mayalanır, ardından ufalanıp kurutulur. Tamamen kurumadan kavanoza konan tarhana küflenir. Elinizde ufaladığınızda toz gibi dağılmalı.

Erişte

Un, yumurta, süt ve tuzla açılan hamur kurutulup kesilir. Kesildikten sonra da birkaç gün kurumaya bırakılmalı. Bez torbada ya da kavanozda serin ve kuru bir yerde durur.

Turşu

Sebzeler (lahana, salatalık, biber, havuç, fasulye) tuzlu ve sirkeli salamuraya yatırılır. Kural basit: sebzeler salamuranın altında kalmalı. Üstte kalan kısım yumuşar ve küflenir.

Reçel

Meyve ve şeker kaynatılıp sıcakken kavanozlara doldurulur. Ayva ve vişne reçeli en sevilenler arasında.

Kurutmalık ve dondurucu

Patlıcan ve biber oyulup ipe dizilir. Kışın dolma yapılır. Bezelye, taze fasulye ve mısır gibi sebzeler dondurulacaksa önce kısa süre haşlanır. ABD’nin evde gıda saklama merkezi NCHFP çoğu sebze için dondurmadan önce bu haşlamayı öneriyor; renk, doku ve lezzet daha iyi korunur.

Kış hazırlıklarında güvenli saklama kuralları

Kışlık, aylarca saklanan yiyecekler demek. Birkaç kural her şeyden önemli:

1. Kavanozları temizleyip sterilize edin. Kavanoz ve kapakları sıcak sabunlu suyla yıkayın, sonra kaynar suda sterilize edin. NCHFP’nin kavanoz sterilizasyonu notu adımları anlatıyor.
2. Az asitli sebzeleri sadece kaynar suda konserve yapmayın. Taze fasulye, bezelye, mısır ve et gibi asidi düşük yiyecekler doğru yöntemle işlenmezse botulizm riski taşır. NCHFP bu yiyecekler için basınçlı konserve yöntemini öneriyor. Evde basınçlı tencereyle güvenli bir tarifiniz yoksa bu sebzeleri dondurmak daha güvenlidir.
3. Turşu ve reçelde tarifteki tuz, sirke ve şeker oranını azaltmayın. Bunlar sadece tat için değil, koruma için de oradadır.
4. Şüpheli kavanozu açmayın, tatmayın. Kapağı kabarmış, açarken fışkıran, köpüren, kötü kokan ya da küflenmiş kavanozu atın.
5. Etiketleyin. Her kavanoza ne olduğunu ve yapıldığı tarihi yazın. Eskiyi öne, yeniyi arkaya koyun.

Annenin kışlık tariflerini kaybetmeyin

Kışlık hazırlıkların en kıymetli kısmı tarifin kendisi: hangi biberin ne kadar acı olduğu, tarhanaya kaç gün mayalanacağı, salçaya ne kadar tuz atılacağı. Bunlar çoğu zaman yazılı bile değildir.

Bu yıl hazırlık yaparken tarifleri yazıya geçirin:

• Annenin defterini fotoğraflayın. ChefBook fotoğraftaki el yazısını yapay zekayla okuyup malzemeleri ve yapılışı ayrı ayrı düzenler. Ayrıntılar dijital tarif defteri rehberinde.
• Bir “Kışlık” tarif defteri açın. Salça, tarhana, turşu ve reçel tariflerini bir arada tutun. Defteri bir linkle aileyle de paylaşabilirsiniz.
• Miktarları kendi işinize göre ayarlayın. Tarif 5 kilo domates için yazılmışsa ve sizde 12 kilo varsa porsiyonu değiştirin, miktarlar kendiliğinden yeniden hesaplansın (ücretsiz).

ChefBook’u telefonunuza indirin, kışlık tarifleriniz gelecek yıl da elinizin altında olsun.

Kışlık alışveriş listesi

Kışlık günü pazara bir kez gidip her şeyi almak işi yarıya indirir. Tipik bir kışlık alışveriş listesinde şunlar olur:

• Domates, kırmızı biber, sivri biber, patlıcan
• Lahana, salatalık, havuç, karnabahar (turşu için)
• Kaya tuzu ya da iyotsuz tuz, üzüm sirkesi, limon tuzu (tarife göre)
• Toz şeker, meyve (reçel için)
• Un, yumurta, süt (erişte için), yoğurt (tarhana için)
• Kavanoz, kapak, tülbent, ip, etiket

ChefBook’ta tarifleri seçtiğinizde malzemeleri tek dokunuşla market listesine gönderir, listeyi tarife göre gruplanmış hâlde görürsünüz. Hangi domatesin salçaya, hangisinin turşuya gideceği karışmaz. Ayrıntılar market alışveriş listesi rehberinde.

ChefBook ile kışlık hazırlıklar

• Fotoğraftan tarif aktarma: El yazısı kışlık tariflerini kaybolmadan dijitale geçirin.
• Tarif defterleri: Kışlık tarifleri tek bir defterde toplayın, aileyle link olarak paylaşın.
• Porsiyon ayarı: Kilo kilo hazırlıkta miktarları otomatik hesaplayın.
• Market listesi: Kışlık alışverişini tariflerden çıkarın.
• Planlayıcı: Kış boyunca salçalı, tarhanalı ve bakliyatlı yemekleri haftalık yemek listenize yerleştirin.

Uygulamayı ücretsiz indir. Bu yılın kışlık tarifleri, gelecek yılın hazır listesi olsun. Hazırladıklarınızı hafta hafta kullanmak için haftalık yemek hazırlığı yazımıza da göz atın.

Sık sorulan sorular

Kışlık hazırlıklar ne zaman yapılır?

Çoğu kışlık ağustos ile kasım arasında yapılır: salça ve tarhana ağustos–eylülde, erişte eylülde, turşu ve ayva reçeli ekim–kasımda. Yaz meyveleri ise mevsiminde reçel olur.

Kışlık hazırlıklar listesinde neler olmalı?

Domates ve biber salçası, tarhana, erişte, turşu, reçel, pekmez, nar ekşisi, kurutmalık patlıcan ve biber ile dondurulmuş sebzeler en yaygın olanlar.

Salça nasıl saklanır, küflenmemesi için ne yapılır?

Salçayı temiz ve kuru kavanozlara bastırarak koyun, üstüne ince bir kat zeytinyağı gezdirin. Serin yerde saklayın, açılan kavanozu buzdolabına koyun ve her seferinde temiz, kuru kaşık kullanın.

Taze fasulye kavanozda saklanır mı?

Taze fasulye az asitli bir sebzedir. Sadece kaynar suda yapılan konservede botulizm riski vardır. Güvenli bir basınçlı konserve tarifiniz yoksa haşlayıp dondurmak daha güvenlidir.